จัดทำข้อเสนอแนะการกำหนดอัตราค่าไฟฟ้าที่เป็นธรรมต่อภาคครัวเรือน

กสม. เปิดตัวโครงการจัดทำข้อเสนอแนะการกำหนดอัตราค่าไฟฟ้าที่เป็นธรรมต่อภาคครัวเรือน ชี้ 17 ปีที่ผ่านมา มีข้อร้องเรียนประเด็นพลังงานไฟฟ้าเกือบ 70 เรื่อง พร้อมเดินหน้าทำโพลสำรวจและลงพื้นที่รับฟังความเห็นทุกภูมิภาค

วันที่ 14 มกราคม 2569 สำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ (สำนักงาน กสม.) เปิดตัว “โครงการจัดทำข้อเสนอแนะในการส่งเสริมและคุ้มครองสิทธิมนุษยชนเกี่ยวกับการกำหนดอัตราราคาค่าไฟฟ้าที่เหมาะสมและเป็นธรรมต่อภาคครัวเรือน” ณ เดอะควอเตอร์ รัชโยธิน บาย ยูเอชจี เขตจตุจักร กรุงเทพฯ

นางสาวพรประไพ กาญจนรินทร์ ประธานกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ กล่าวถึงที่มาของโครงการฯ ว่า ในช่วง 17 ปีที่ผ่านมา คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ (กสม.) ได้รับเรื่องร้องเรียนเกี่ยวกับการลิดรอนสิทธิที่เกี่ยวกับไฟฟ้าจากประชาชนถึง 69 เรื่อง ครอบคลุมพื้นที่กว่า 34 จังหวัด ตัวอย่างเรื่องร้องเรียน เช่น การก่อสร้างโรงไฟฟ้า ผลกระทบของโรงไฟฟ้าต่อชุมชน ผลกระทบจากระบบโครงข่ายไฟฟ้า รวมถึงค่าไฟฟ้าที่กระทบกับสิทธิผู้บริโภคของประชาชน

กสม. เห็นว่า ค่าไฟฟ้าไม่ใช่เพียงผลลัพธ์ของการคำนวณทางเทคนิค แต่เป็นผลจากการตัดสินใจเชิงนโยบายตั้งแต่ต้นน้ำของระบบพลังงาน เริ่มจากการจัดทำแผนพัฒนากำลังผลิตไฟฟ้า (PDP) การกำหนดจำนวนและประเภทของโรงไฟฟ้า การจัดสรรก๊าซธรรมชาติซึ่งเป็นทรัพยากรของประเทศ ตลอดจนกระบวนการอนุญาตและกำกับดูแลโครงการพลังงานต่าง ๆ การตัดสินใจในแต่ละขั้นตอนมีความเชื่อมโยงโดยตรงกับสิทธิในการพัฒนา สิทธิในสิ่งแวดล้อมที่ดี และสิทธิในการมีส่วนร่วมของประชาชน ทั้งในแง่การเข้าถึงข้อมูล การแสดงความคิดเห็น และการมีส่วนร่วมในการตัดสินใจที่ส่งผลต่อชุมชนและสังคมในระยะยาว จึงเป็นที่มาของการดำเนินโครงการจัดทำข้อเสนอแนะในการส่งเสริมและคุ้มครองสิทธิมนุษยชนเกี่ยวกับการกำหนดอัตราราคาค่าไฟฟ้าที่เหมาะสมและเป็นธรรมต่อครัวเรือน ซึ่งเน้นกระบวนการมีส่วนร่วมโดยการรับฟังเสียงสะท้อนของประชาชนในทุกภูมิภาค

นายชาญเชาวน์ ไชยานุกิจ ประธานอนุกรรมการจัดทำข้อเสนอแนะเกี่ยวกับการกำหนดอัตราราคาค่าไฟฟ้าที่เหมาะสมและเป็นธรรมต่อภาคครัวเรือน กล่าวว่า การตัดสินใจเชิงนโยบายของรัฐเรื่องพลังงาน มีผลกระทบอย่างชัดเจนในระดับปลายน้ำ คือ โครงสร้างค่าไฟฟ้าและอัตราราคาค่าไฟ ที่กลายเป็นภาระค่าใช้จ่ายที่ประชาชนต้องแบกรับ และย่อมกระทบต่อสิทธิในการเข้าถึงบริการพื้นฐานจากรัฐ สิทธิในการดำรงชีวิตอย่างมีศักดิ์ศรี และยิ่งเพิ่มช่องว่างความเหลื่อมล้ำของกลุ่มเปราะบาง แม้รัฐจะมีมาตรการคุ้มครองผู้ใช้ไฟและการช่วยเหลือผู้มีรายได้น้อย แต่หากไม่แก้ไขโครงสร้างการกำหนดค่าไฟอย่างเป็นระบบ ก็ไม่อาจตอบโจทย์ความเป็นธรรมได้อย่างแท้จริง ด้วยเหตุนี้ ค่าไฟฟ้าจึงควรถูกมองเป็นประเด็นสิทธิมนุษยชนที่ต้องได้รับการพิจารณาอย่างรอบด้าน โปร่งใส และเปิดพื้นที่ให้ประชาชนมีส่วนร่วมในการเข้าถึงข้อมูล แสดงความคิดเห็น และร่วมตัดสินใจเรื่องไฟฟ้าในขอบเขตที่ระบุไว้ตามรัฐธรรมนูญ

ประธานอนุกรรมการจัดทำข้อเสนอแนะฯ ให้รายละเอียดเพิ่มเติมว่า การดำเนินงานในโครงการนี้ได้ออกแบบกระบวนการรับฟังความคิดเห็นอย่างรอบด้าน ผ่าน 3 แนวทางหลัก ได้แก่ การประชุมกลุ่มย่อยกับผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย การลงพื้นที่รับฟังความคิดเห็นในทุกภูมิภาค และการจัดทำแบบสอบถามเพื่อสำรวจการรับรู้ของประชาชนทั่วประเทศ โดยที่ผ่านมาได้มีการจัดประชุมกลุ่มย่อยกับผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย 3 กลุ่ม ได้แก่ กลุ่มหน่วยงานภาครัฐ กลุ่มภาคเอกชนและผู้ผลิตไฟฟ้า และกลุ่มนักวิชาการและผู้ทรงคุณวุฒิ รวมทั้งสิ้น 3 ครั้ง เพื่อรับฟังข้อเท็จจริงเกี่ยวกับบทบาทและหน้าที่ของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง อัตราราคาค่าไฟฟ้าในปัจจุบัน ปัญหาภาระค่าไฟฟ้าที่เพิ่มสูงขึ้น และรับฟังความคิดเห็นรวมถึงข้อเสนอแนะเกี่ยวกับโครงสร้างต้นทุนการผลิตไฟฟ้า และแนวทางการปรับลดค่าไฟ เพื่อทำความเข้าใจสถานการณ์อย่างรอบด้านจากผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง และใช้เป็นข้อมูลพื้นฐานในการจัดทำข้อเสนอแนะเชิงนโยบายของโครงการฯ

ทั้งนี้ เพื่อให้การรับฟังความคิดเห็นครอบคลุมเสียงสะท้อนของประชาชนทุกกลุ่ม สำนักงาน กสม. ยังเปิดรับฟังความคิดเห็นจากสาธารณะในรูปแบบโพลและผ่านแบบฟอร์มออนไลน์ เพื่อสำรวจการรับรู้และความคิดเห็นของประชาชนในประเด็น “ค่าไฟฟ้าที่เป็นธรรมสำหรับภาคครัวเรือน” โดยร่วมมือกับมหาวิทยาลัยในภูมิภาคต่าง ๆ ได้แก่ ภาคเหนือร่วมกับแม่โจ้โพล มหาวิทยาลัยแม่โจ้ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือร่วมกับอีสานโพล มหาวิทยาลัยขอนแก่น และภาคใต้ร่วมกับหาดใหญ่โพล มหาวิทยาลัยหาดใหญ่ พร้อมกันนี้ ในช่วงเดือนมกราคม – มีนาคม 2569 ยังมีกำหนดลงพื้นที่จัดเวทีรับฟังความคิดเห็นใน 4 ภูมิภาค ได้แก่ (1) ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ณ จังหวัดขอนแก่น วันที่ 30 มกราคม 2569 (2) ภาคใต้ วันที่ 13 กุมภาพันธ์ 2569 (3) ภาคเหนือ วันที่ 26 กุมภาพันธ์ 2569 และ (4) ภาคกลาง ภาคตะวันออก และภาคตะวันตก ในวันที่ 13 มีนาคม 2569 โดยสำนักงาน กสม. จะรวบรวมข้อมูลและข้อคิดเห็นทั้งหมดสังเคราะห์เป็นข้อเสนอแนะจากภาคประชาชน นำเสนอต่อสาธารณะและเสนอต่อคณะรัฐมนตรีเพื่อมอบหมายหน่วยงานรัฐที่เกี่ยวข้องดำเนินการแก้ไขปัญหาเรื่องค่าไฟอย่างเป็นระบบต่อไป

ผู้สนใจสามารถติดตามข้อมูลเพิ่มเติมของโครงการฯ ได้ที่เว็บไซต์และแฟนเพจเฟซบุ๊กสำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ www.nhrc.or.th และ www.facebook.com/nhrct

สำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ14 มกราคม 2569